Mình nhớ có một mùa mưa, bản tin báo bão về trong đêm, và cả khu nhà mình bỗng nhốn nháo: người thì đi mua bao cát, người thì loay hoay tìm chỗ gửi xe, người thì mới sực nhớ ra cửa sổ phòng ngủ chưa bao giờ được kiểm tra kỹ. Ai cũng làm được việc gì đó, nhưng rõ ràng là làm trong vội vã, chứ không phải trong chủ động. (Đây là tình huống minh họa, không nêu trường hợp cụ thể.)
Mùa mưa bão ở Việt Nam gần như là chuyện lặp lại mỗi năm, vậy mà phần lớn chúng ta vẫn đợi đến khi có tin bão mới bắt đầu cuống cuồng chuẩn bị. Thật ra, phần lớn những việc cần làm không khó, không tốn nhiều tiền, chỉ cần được làm sớm hơn vài ngày, thay vì vài giờ trước khi bão đổ bộ.
Bài này là một chiếc checklist để bạn chủ động hơn, không chỉ cho ngôi nhà, mà cả cho chiếc xe vẫn chở bạn đi làm mỗi ngày.
Vì sao nên chuẩn bị trước, không phải lúc có tin bão
Khi tin bão vừa phát đi, mọi người đều đổ xô đi mua cùng loại vật dụng, giá có thể tăng, hàng có thể hết, và tâm lý vội vàng dễ khiến ta bỏ sót những việc quan trọng hơn. Chuẩn bị sớm, vào một ngày bình thường, giúp bạn làm mọi việc kỹ hơn, rẻ hơn, và quan trọng nhất là bình tĩnh hơn.
Hãy xem checklist này như một việc làm định kỳ, lý tưởng nhất là vào đầu mùa mưa bão mỗi năm, thay vì chỉ làm khi đã có cảnh báo khẩn.
Phần 1: Ngôi nhà
Mái nhà và kết cấu bên ngoài
☐ Mái nhà, tôn, ngói có chỗ nào lỏng, nứt hoặc có dấu hiệu dễ bung khi gió lớn không?
☐ Máng xối và ống thoát nước có bị nghẽn lá, rác không? Đây là nguyên nhân phổ biến gây ứ nước và thấm trần.
☐ Biển hiệu, mái che, chậu cây treo ngoài ban công có được cố định chắc chắn không?
☐ Cây lớn gần nhà có cành khô, cành yếu dễ gãy đổ vào nhà hoặc đường dây điện không?
Dấu hiệu nên gọi thợ: mái tôn lỏng nhiều vị trí, vết nứt lớn trên tường ngoài, cây cao gần nhà có dấu hiệu nghiêng. Đừng tự trèo lên mái nhà kiểm tra một mình nếu không có dụng cụ bảo hộ phù hợp.
Cửa, cửa sổ và ban công
☐ Cửa chính, cửa sổ có đóng kín, khóa chắc chắn, không có khe hở lớn không?
☐ Kính cửa sổ có vết nứt cần dán băng dính gia cố hoặc thay sớm không?
☐ Đồ đạc ngoài ban công, sân thượng (chậu cây, đồ phơi, dụng cụ) đã được cất vào trong hoặc cố định chưa?
☐ Với nhà có cửa cuốn: đã kiểm tra bộ lưu điện hoặc cách mở thủ công khi mất điện chưa?
Điện và thiết bị trong nhà
☐ Đã biết chính xác vị trí cầu dao tổng (CB) và cách ngắt điện khẩn cấp khi cần chưa?
☐ Các thiết bị điện ở khu vực thấp, dễ ngập, có thể di chuyển lên cao khi có cảnh báo không?
☐ Đèn pin, sạc dự phòng đã được kiểm tra pin và để ở nơi dễ lấy chưa?
☐ Nếu có máy phát điện: đã kiểm tra hoạt động và có đủ nhiên liệu dự trữ an toàn chưa?
Vật dụng dự phòng nên chuẩn bị sẵn
☐ Nước uống đóng chai và thực phẩm khô đủ dùng vài ngày
☐ Bộ sơ cứu y tế cơ bản ☐ Đèn pin, pin dự phòng, sạc dự phòng đã sạc đầy
☐ Bao cát hoặc vật chắn nước nếu nhà ở khu vực dễ ngập
☐ Danh sách số điện thoại khẩn cấp đã in hoặc lưu sẵn, không phụ thuộc hoàn toàn vào điện thoại khi hết pin
Phần 2: Phương tiện
Ô tô
☐ Lốp xe còn đủ độ bám, không mòn quá mức, giúp tránh trơn trượt khi đường ướt?
☐ Hệ thống gạt mưa, đèn chiếu sáng, đèn hậu hoạt động tốt chưa?
☐ Phanh xe đã được kiểm tra định kỳ gần đây chưa?
☐ Với nhà ở khu vực dễ ngập: đã xác định trước vị trí gửi xe an toàn, cao ráo khi có tin bão lớn chưa?
☐ Trong xe có sẵn một bộ dụng cụ khẩn cấp cơ bản: đèn pin, dây cáp, áo mưa không?
Lưu ý quan trọng: nếu xe đang di chuyển gặp đoạn đường ngập sâu, không cố đi qua nếu không chắc chắn về độ sâu và dòng chảy. Đây là nguyên nhân gây hư hỏng động cơ và nguy hiểm phổ biến nhất mùa mưa bão.
Xe máy
☐ Lốp xe, phanh và đèn đã được kiểm tra trước mùa mưa chưa?
☐ Áo mưa, bao bọc ống xả (nếu cần) đã chuẩn bị sẵn chưa?
☐ Có phương án gửi xe ở nơi cao ráo khi dự báo ngập nặng không?
☐ Giấy tờ xe được bảo quản trong túi chống nước khi di chuyển dưới mưa lớn không?
Phần 3: Giấy tờ và kế hoạch cho cả gia đình
☐ Giấy tờ quan trọng (nhà, xe, giấy tờ cá nhân) đã được cho vào túi chống nước hoặc có bản sao lưu điện tử chưa?
☐ Cả nhà đã thống nhất một điểm liên lạc hoặc nơi gặp lại nếu lạc nhau trong tình huống khẩn cấp chưa?
☐ Đã lưu số điện thoại của người thân gần nhà, hàng xóm đáng tin cậy để hỗ trợ nhau khi cần chưa?
☐ Nếu nhà có người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người cần hỗ trợ di chuyển: đã có phương án riêng cho họ chưa?
☐ Đã theo dõi các kênh cảnh báo thiên tai chính thức tại địa phương để cập nhật tình hình kịp thời chưa?
Sau khi bão qua: vài điều nên làm
Checklist này không chỉ dừng lại ở việc chuẩn bị trước. Sau khi mưa bão qua đi, vẫn có vài việc đáng để làm:
Kiểm tra lại nhà cửa một cách an toàn. Đợi mưa gió hoàn toàn ngớt, kiểm tra các dấu hiệu hư hỏng mái, tường, hệ thống điện trước khi sử dụng lại bình thường. Nếu có dấu hiệu chập điện hoặc rò rỉ gas, không tự ý bật công tắc, hãy liên hệ người có chuyên môn.
Chụp ảnh lại thiệt hại nếu có. Nếu nhà hoặc xe bị hư hỏng, hãy chụp ảnh rõ ràng ngay khi phát hiện, trước khi dọn dẹp hay sửa chữa. Đây là bước quan trọng nếu sau này bạn cần đối chiếu với các tài liệu liên quan.
Kiểm tra xe trước khi sử dụng lại, đặc biệt nếu xe từng đi qua đoạn đường ngập, dù chỉ một đoạn ngắn. Khởi động sai cách khi xe còn nước trong động cơ có thể gây hư hỏng nặng hơn.
Khi chuẩn bị vẫn không đủ: bảo hiểm có vai trò gì
Checklist này giúp giảm thiểu thiệt hại và giữ an toàn cho gia đình, nhưng với những rủi ro lớn do thiên tai, có những thiệt hại nằm ngoài khả năng phòng tránh hoàn toàn, dù bạn đã chuẩn bị kỹ đến đâu.
Đây là lúc bảo hiểm nhà ở và bảo hiểm xe có thể đóng vai trò một lớp bổ sung, giúp chia sẻ bớt gánh nặng tài chính khi rủi ro thuộc phạm vi được bảo hiểm xảy ra. Mỗi sản phẩm có phạm vi rủi ro được bảo hiểm, mức khấu trừ và điều khoản loại trừ riêng, nên nếu khu vực bạn sinh sống thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa bão, đây là thời điểm hợp lý để tìm hiểu kỹ hơn, trước khi mùa bão đến chứ không phải sau khi sự cố đã xảy ra.
Bạn có thể tham khảo thêm tại trang bảo hiểm nhà và tài sản hoặc bảo hiểm xe. Nếu muốn có cái nhìn tổng thể hơn về cách sắp xếp các lớp bảo vệ cho tài sản gia đình, hãy xem giải pháp bảo vệ mái ấm và tài sản.
Chủ động không phải vì sợ, mà vì muốn yên tâm
Mùa mưa bão sẽ còn quay lại mỗi năm, đó là điều ta không thể thay đổi. Nhưng cách ta đón nhận nó, trong hoảng loạn hay trong sự chuẩn bị sẵn sàng, lại là điều hoàn toàn nằm trong tay mình.
Hãy dành một buổi cuối tuần trước mùa mưa năm nay để đi qua checklist này một lượt, cùng với người thân trong nhà. Không cần làm hoàn hảo ngay lần đầu, chỉ cần bắt đầu, và duy trì thành thói quen mỗi năm.
Người trưởng thành luôn có phương án. Và một mùa mưa bão an toàn thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ, được làm từ những ngày trời còn nắng.
Muốn rà soát các lớp bảo vệ cho nhà và xe trước mùa mưa bão năm nay? Chia sẻ tình huống của bạn, Thùy sẽ cùng bạn xem mình đang có gì, còn thiếu gì, và lựa chọn nào phù hợp, không tạo áp lực. Tư vấn cùng Thùy →
